08 september 2013

Alkmaarse oorlogsslachtoffers: 17 december 1944

08 september 2013
Op 17 december 1944 werden aan de Zaandijkerweg in Wormerveer vijf mannen doodgeschoten als represaille wegens sabotage, volgens andere bron wegens het doodschieten van Jan Hendrik Meijer. Drie van deze mannen waren Alkmaarders.

Bernardus Paulus Maria Speet
Bernardus wordt geboren op 14 september 1920. Hij is het tweede kind van Leopold Joannes Josephus Speet en Adriana Elisabeth Maria van der Zijde. Bernardus heeft een oudere zus en twee jongere zussen. Het gezin Speet woont in Alkmaar eerst aan de Prins Hendrikstraat en vervolgens op de Nassauplein. Op 15 juli 1929 verhuizen ze naar Haarlem waar ze een huis betrekken op de Versponckweg.

Op een gegeven moment verhuist het gezin terug naar Alkmaar. Inmiddels is het oorlog en werkt Bernardus als journalist voor dagblad De Tijd. Vanwege zijn beroep mocht hij na spertijd nog op straat en daarom werd hij in de zomer van 1944 gevraagd inlichtingen te verzamelen omtrent Duitse troepensterkte en -bewegingen in Alkmaar. Speet werd na de oprichting van de BS opgenomen in de plaatselijke Staf. Zijn ouderlijke woning aan Prins Hendrikstraat 14 fungeerde als BS-commandopost.

Ben redigeerde vanaf september 1944 het illegale nieuwsblad Recht door Zee. Op 23 november 1944 was Speet op weg naar de de inlichtingenofficier van het districtscommando in Alkmaar. Er was daar echter net een inval aan de gang door Landwachters, en Speet werd gearresteerd.

Bij het fouilleren ontdekte men onder meer exemplaren van Recht door Zee en de personalia en het signalement van een ‘fout’ persoon die door de BS geschaduwd moest worden. Vervolgens werd er een huiszoeking gedaan in de ouderlijke woning van Ben en daar vond men onder anderen een radiotoestel en een schrijfmachine. Op 1 december werd Ben overgebracht naar Amsterdam, zestien dagen later was zijn leven voorbij. Ben was ongehuwd.

Adrianus Johannes van Doorn

Op 30 maart 1907 wordt Adrianus geboren in Alkmaar als zoon van Johan van Doorn en Carolina Francisca Hart. Op 16 mei 1928 treedt hij in het huwelijk met Catharina Maria Cornelia Bot. Ze gaan wonen aan de Achterom 7 in Alkmaar. In 1928 wordt een zoon geboren, een jaar later gevolgd door een dochter. Het huwelijk is echter niet goed, in 1935 volgt er een scheiding. Adrianus trouwt in 1936 met Trijntje Cornelia Baert, gescheiden echtgenote van Johannes Arnoldus Wilhelmus Cools. 

Adrianus en Trijntje wonen eerst aan de Verdronkenoord 31, in 1937 volgt een verhuizing naar de Achterstraat 8a. Medio 1941 is Adrianus, ook wel Aart genoemd, werkzaam bij de Gemeentelijke Lichtbedrijven in Alkmaar. Hij begon zijn werkzaamheden voor het verzet met het verspreiden van illegale blaadjes.

In november 1943 treedt hij toe tot een sabotagegroep. Op vrijdagmiddag 10 november 1944 begeleidde Aart een man , die zich voordeed als een ondergedoken illegaal werker uit Amsterdam, naar een plek waar hij – aangezien rekening werd gehouden met de mogelijkheid dat hij een provocateur was – verhoord zou worden. Later bleek dat de man  opperschaarleider der Landwacht J.H. Meijer was. Toen Aart en de man in de buurt van het hoofdkwartier van landwacht kwamen trok Meijer zijn revolver en zei Van Doorn zijn handen omhoog te steken.

Wat Meijer echter niet wist was dat  hij door twee gewapende RvV’ers, Kok en J.J. Leeuwerke, ter observatie werd gevolgd. De opperschaarleider werd door de twee neergeschoten, maar met zijn laatste krachten kon hij nog een schot afvuren en Aart werd in het nierbekken getroffen. Hij werd, zwaar gewond, overgebracht naar het Marine-Lazarett in de Sint Willibrordus Stichting in Heiloo, waar hij werd geopereerd en enkele weken verpleegd.  Niet lang daarna werd hij doodgeschoten.

Dirk Hendricus Lodewijk Jupijn

Dick wordt op 3 januari 1914 geboren in Alkmaar als zoon van Lodewijk Jupijn en Wilhelmina Egberdina Langendam. Het gezin Jupijn woont op verschillende adressen in Alkmaar waaronder de Dijk en de Houttil. Dick was werkzaam als freelance-journalist voor de Arbeiderspers, de Alkmaarse Courant en het ANP.

Tijdens de Oorlog luisterde hij dagelijks naar de Engelse zender, en vanaf 1942 maakte hij daarmee een illegaal bulletin. Daarnaast was hij dagelijks aanwezig op het politiebureau in Alkmaar voor berichten en de daar verkregen informatie gaf hij door aan het verzet. Ook hield Dick zich bezig met de verzorging van onderduikers. In 1944 was hij onder meer betrokken bij het verzamelen van inlichtingen over gevaarlijke NSB’ers en het opsporen van provocateurs. Nadat Landwachter J.H. Meijer door RvV’er J. Kok in Alkmaar werd neergeschoten, dook Jupijn uit voorzorg onder bij familie in Camperduin.

Verraad zorgde er echter voor dat dit adres werd aangewezen als vermoedelijke verblijfplaats van Kok en op 5 december 1944 deed de Sipo een inval. Ze vonden echter niet Kok maar Jupijn. Jupijn was bij de Sipo bekend  als vervaardiger van illegale lectuur.

Op 10 december 1944 werd hij overgebracht naar Amsterdam om zeven dagen later in Wormerveer te sterven. Dick was verloofd.
 De andere twee mannen die werden doodgeschoten waren Hendrik van Brenk en Jan Bottema.

Om de vijf mannen te herdenken is er in Wormerveer een monument. Op de bronzen plaquette staat:

'HIER VIELEN VOOR HET VADERLAND
IN DE TWEEDE WERELDOORLOG
DOOR DUITSE OVERWELDIGING

ADRIANUS JOHANNES VAN DOORN
GEB. 30-3-1907 ALKMAAR
BERNARDUS PAULUS MARIA SPEET
GEB. 14-9-1920 ALKMAAR
DIRK HENDRICUS LODEWIJK JUPIJN
GEB. 3-4-1914 ALKMAAR
JAN BOTTEMA
GEB. 21-7-1908 OLDEBOORN
HENDRIK VAN BRENK
GEB. 4-11-1915 JUTPHAAS

GEFUSILLEERD 17 - 12 - 1944.'

De Vrije Alkmaarder 17/12/1945

Bronnen:
Archief Alkmaar
Koninklijke Bibliotheek
WiewasWie
Eerebegraafplaats Bloemendaal
Erelijst.nl
4en5mei.nl

0 reacties:

Een reactie posten

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
 
◄ ►