04 augustus 2013

Alkmaarse oorlogslachtoffers: Jan Ferdinand Ris

04 augustus 2013
Het verhaal van de Joodse familie Drukker is bekend, vooral vanwege het verhaal van het poppenhuis van dochter Marjan. (Lees hier). Ook vertelde ik eerder op deze blog over Simon Petrus Schouten en Mattheus Dekker, en Pieter Schouten.

In deze serie aandacht voor Alkmaarse slachtoffers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om mensen die of in Alkmaar zijn geboren of hebben gewoond. Door hun verhaal te vertellen, hoop ik dat ze meer worden dan enkel een naam.

Jan Ferdinand Ris

Jan Ferdinand Ris wordt op 15 juni 1918 geboren in Alkmaar als oudste van vier zoons van Arie Ris en Huiberdina van der Rest. Rond 1924 gaan Arie en Huiberdina uit elkaar en moeder en haar zoons vertrekken naar Dordrecht, de stad waar Arie en Huiberdina in 1917 trouwden. Arie bleef in Alkmaar wonen, waar hij in 1931 hertrouwde met Theodorua Johanna Catharina Visser. Na een aantal jaar, wanneer precies weet ik niet, gaat Jan Ferdinand bij zijn vader en stiefmoeder wonen aan de Nieuwesloot 87 in Alkmaar.

In augustus 1941 gaat Jan Ferdinand in Amsterdam wonen, Hij is dan in dienst van de PTT en als radiotelegrafist eerste klasse werkzaam bij Amsterdam-Radio. In Alkmaar is hij nog geregeld aanwezig. Samen met onder meer het het ondergedoken joodse echtpaar Juda Tas/Esther Tas-Callo (die beiden overigens de oorlog overleefden) is Jan Ferdinand daar in het gebouw van het kadaster betrokken bij de vervaardiging van het sedert juli 1943 verschijnende illegale nieuwsblad Robu.

Ris was eerst aangesloten bij de OD en de KP-4710. In september 1944 werd hij in BS-gewest 11 (Noord-Holland-Noord) lid (later groepscommandant) van de 4e sectie/1e compagnie Stoottroepen in district Alkmaar. Hij nam deel aan overvallen (o.a. op zwarthandelaren) en wapentransporten, gaf wapeninstructie aan leden van de BS-Stoottroep en was betrokken bij het observeren van Duitse troepenbewegingen, ‘foute’ personen en bewegingen rond het Huis van Bewaring in Alkmaar.

Jan Ferdinand werd in de nacht van 18 op 19 februari 1945 in Alkmaar gearresteerd. Na verhoor werd hij eerst overgebracht naar het Huis van Bewaring in Alkmaar, later naar die op de Weteringschans in Amsterdam. Op 8 maart 1945 werd hij samen met 263 anderen, door het hele land verspreid, gefusilleerd. Het was als represaille voor de aanslag waarbij de adjudant en de chauffeur van Hanns Albin Rauter, hoofd van alle SS-afdelingen en de hoogste politiechef, werden gedood

Jan Ferdinand ligt begraven op de Erebegraafplaats in Overveen. Op zijn graf staat de tekst Eens sprak hij: Voor vrijheid heb ik mijn leven over. 

In de Vrije Alkmaarder van 5 mei 1945 vond ik onderstaand krantenbericht.

 Eén der onzen - één der velen

Eén der onzen die in deze tijd de dood voor het vuurpeloton vond was JAN FERDINAND RIS.

Wij leerden hem kennen als een jonge, energieke kerel met een groote vaderlandsliefde en een idealistische verwachting voor de toekomst van ons land. Altijd bereid te helpen waar het verzetswerk dit ook eischte, hielp hij ook ons bij het overwinnen van vele technische moeilijkheden. Hij was waarlijk een goed kameraad.

We eeren in dit korte "in memoriam" gewijd aan Jan, ook de vele anderen die vielen, opdat Nederland herrijzen zou. Als ons de berichten over hun dood bereikten, voelden wij de machtelooze woede in ons stijgen. Laten wij, nu wij weer vrij en niet machteloos meer zijn, het offer van hun dood aanvaarden door onzen bereidheid mee te helpen niet alleen aan het herstel van ons vaderland, maar ook aan de bouw van een ware volksgemeenschap. Die stond onze helden bij hun strijd voor oogen. Zoo eren wij hun nagedachtenis het beste. 

Gebruikte bronnen:
Archief Alkmaar
Stadsarchief Amsterdam
Koninklijke Bibliotheek
Eerebegraafplaats te Bloemendaal

0 reacties:

Een reactie plaatsen

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
 
◄ ►